Âm nhạc thời Vàng Son

Nhạc sĩ Thăng Long, người nhạc sĩ lận đận từ nhỏ và cuộc sống nghèo túng lúc cuối đời

0

Nhạc sĩ Thăng Long tên thật là Nguyễn Văn Thành, là tác giả của bài hát nổi tiếng “Quen Nhau Trên Đường Về” gắn liền với giọng ca Minh Hiếu.

Tuy là một nhạc sĩ nổi tiếng cùng thời và cùng lứa tuổi với những nhạc sĩ khác như Duy Khánh, Lam Phương, Trúc Phương… nhưng hầu như sau này ít ai còn nhớ đến tên của nhạc sĩ Thăng Long. Có lẽ vì đời sống của ông khá bình dị thích kiếp sống giang hồ như những bài hát của ông sáng tác cách đây hơn 50 năm như Kiếp Giang Hồ, Giã Từ Gác Trọ, Trở Về Gác Trọ …

Cuộc đời của nhac sĩ Thăng Long lận đận từ thuở nhỏ. Ngay sau khi chào đời vào năm 1936 ở tỉnh Hải Dương, Bắc phần thì ông đã mồ côi mẹ. Năm 15 tuổi, chàng thanh niên tên Nguyễn Văn Thành lại mồ côi cha. Một mình lưu lạc vào Nam, ông phải lang thang kiếm sống bằng cây đàn với một nhạc sĩ mù hát dạo khắp đô thành. Vậy mà đến năm 1963 ông đã trở thành trưởng ban của một ban nhạc mang tên Hồ Gươm, chuyên trình diễn trên đài phát thanh Tiếng Nói Quân Đội ở Sài Gòn với nhiều ca sĩ tên tuổi thời đó là Hoàng Oanh, Hà Thanh, Thanh Tuyền…

Nhìn tấm hình chụp của nhạc sĩ Thăng Long vào năm 1965 qua dáng dấp trẻ trung, nhưng đượm nét phong trần với túi hành lý quảy một bên vai và bên vai kia là cây đàn guitar rất nghệ sĩ. Nhưng không ngờ, cho đến gần cuối đời, trong đoạn phim Thúy Nga và Asia thực hiện năm 2007 bên dưới, ông vẫn còn giữ lại cây đàn yêu quý như một tài sản độc nhất theo ông suốt hơn 40 năm.


Đoạn clip phỏng vấn nhạc sĩ Thăng Long do trung tâm Asia và Thúy Nga thực hiện năm 2007

Không được may mắn như những nhạc sĩ khác cùng thời với ông (như Thanh Sơn, Nguyễn Ánh 9) có được một việc làm nơi chốn đô thành, nhạc sĩ Thăng Long phải về ẩn cư nơi vùng quê nghèo nàn của miền Tây, là một làng nhỏ (Phú Lộc) của tỉnh Sóc Trăng.

Xem đoạn clip, thấy ông phải vất vả với số tuổi ngoài 70 để dạy từng bài học âm nhạc cho những thanh niên trong xóm, ai cũng độnhg lòng thương cảm. Tuy vậy, khi được hỏi về bài hát “Quen Nhau Trên Đường Về” thì cặp mắt của nhạc sĩ Thăng Long sáng hẳn lên. Ông say mê nói về những cảm xúc của hơn 40 năm trước đó nơi bùng binh chợ Sài Gòn, với những âm thanh và hình ảnh của thời quá khứ xa xăm đã tạo nên nguồn cảm hứng để cho ông viết ra bài hát rất nổi tiếng này.

Một trong những hình ảnh cuối cùng của nhạc sĩ Thăng Long, chỉ vài tháng trước khi ông qua đời

Thật ngạc nhiên khi thấy tài năng độc đáo và cảm xúc đầy nghệ sĩ tính của người nhạc sĩ này, vì khi ngồi nghỉ chân nơi công viên, ông chỉ thoáng nghe một điệu kèn đám ma ò e như “tàng tang tang táng tạng táng tang tàng tang…”, mà cái làn hơi đó, cộng với cảnh hẹn hò tâm sự bên nhau của đôi trai gái xa lạ, đã khiến ông tạo nên giai điệu mượt mà quyến rũ, giàu tình cảm quê hương với những lời ca như:

“Chiều này có phải anh ra miền Trung ..
Về thăm quê mẹ cho em về cùng
Rồi ta sẽ đi chung chuyến tàu
Về đến sông Hương núi Ngự
Để nhìn trăng soi cuối thôn …

Trong đoạn phim do trung tâm Asia thực hiện năm 2007, phỏng vấn nhạc sĩ Thăng Long, ông kể lại hoàn cảnh sáng tác Quen Nhau Trên Đường Về như sau:

“Trên đường ra chợ Sài Gòn (Bến Thành), ở chỗ vườn hoa đối diện, tôi thấy một thanh niên mặc đồ lính với 1 cô con gái xõa tóc dài ngồi trên thềm. Ban đầu 2 người cách cách nhau 1m, sau đó 1 lúc thì thấy họ bắt đầu nói chuyện với nhau. Tôi tưởng tượng cô gái là 1 người miền Trung, còn anh này là 1 chiến sĩ. Trong khi đó, tôi nhìn ra phía phòng trà Hòa Bình, thấy ga xe lửa Bến Thành (lúc đó vẫn còn hoạt động). Cùng trong lúc đó, tôi nghe được tiếng kèn đám ma thổi, như thế này: Tàng tang tang tạng tàng tàng tang, tàng tàng tang, tang táng táng táng tang tang tạng tàng tàng tang, tàng tàng tang (ghi lại nguyên văn nhạc sĩ Thăng Long mô tả lại tiếng kèn). Tôi đã lấy air nhạc đó để viết Quen Nhau Trên Đường Về, lấy miền Trung để làm đề tài: Chiều nay có phải anh về miền Trung, về thăm quê mẹ chờ em về cùng…”

Chưa đầy 1 năm sau buổi phỏng vấn, nói chuyện với cả 2 trung tâm Asia và Thúy Nga đó, nhạc sĩ Thăng Long đã trút hơi thở cuối cùng vào ngày 30/3/2008 trong căn nhà đơn sơ xập xệ như chúng ta có thể thấy trong clip.

Nhạc sĩ Thăng Long là 1 trong những nhạc sĩ nhạc vàng có đời sống nghèo túng nhất sau năm 1975. Trước khi về quê ở Sóc Trăng sống vào những năm cuối đời, ông trú ngụ ở Bình Thạnh, Saigon, sống bằng nghề sửa ô dù, bán vé số dạo, đời sống cực kỳ khó khăn, vất vả.

Nhà báo Trần Quốc Bảo kể về cuộc sống mưu sinh của nhạc sĩ Thăng Long vào giữa thập niên 1990 ở Saigon như sau:

Ông sống bằng nghề sửa ô, dù dạo cho khách quen, nhiều lúc ở nơi rất xa, phương tiện duy nhất ông di chuyển là xe đạp. Nhiều buổi đạp xe ì ạch trên nửa tiếng đồng hồ mới tới nơi họ cần. Có ngày trời mưa nằm nhà, thế là đói. Khi được hỏi nghề này bây giờ còn nhiều khách không? Nhạc sĩ Thăng Long than thở: Bây giờ kinh tế có vẻ khá hơn xưa, nhiều người hư dù mua ngay dù mới, khách càng ngày càng cạn… Nghề đánh giày thì còn gặp dân sang, thỉnh thoảng được “bo”, chứ còn sửa dù cho dân nghèo, hôm nào không kỳ kèo giá là ngày ấy phước lớn.

Trong một buổi họp mặt các nhạc sĩ cũ ở Saigon vào năm 1995, nhà báo Trần Quốc Bảo kể lại: Trong lúc các nhạc sĩ khác say sưa nói chuyện thì có nhạc sĩ Thăng Long, ngồi thật yên lặng, đôi mắt buồn xa xăm vương đầy u uẩn. Có lẽ trong phút giây đó, biết bao kỷ niệm xưa ùa về như giông bão, nên đôi mắt ông cả buổi rưng rưng giữa lúc tiệc vui đang ồn ào náo nhiệt.

Bài tổng hợp từ các tác giả DuyKhiem, Trần Quốc Bảo

Bài hát Quen Nhau Trên Đường Về:

Chiều nay có phải anh ra miền Trung?
Về thăm quê mẹ chờ em về cùng
Rồi ta sẽ đi chung chuyến tàu.
Về đến sông Hương Bến Ngự.
Để nhìn trăng soi cuối thôn

Gặp anh em lại thương anh nhiều hơn
Ngày đêm lo giữ giang sơn vẹn toàn 
Dù sương gió gây bao phũ phàng,
Đã có em đây sẵn sàng,
Lại gần sưởi ấm tim anh.

Thương anh không phải vì tình thương,
Không phải vì sang giàu,
Mà vì cùng chung chí hướng,

Thương anh, thân dài dầu nắng dầm mưa,
Băng rừng sâu suối ngàn,
Mong ngày ca khải hoàn.

Mời anh dừng lại nơi đây nghỉ chân,
Nhà em tuy nhỏ đơn sơ nghèo nàn,
Nhà em có cơm rau với cà
Và có em thơ mẹ già,
Mẹ yêu em lắm anh ơi…

Leave A Reply

Your email address will not be published.