Âm nhạc thời Vàng Son

Nhớ về Duy Quang – Tiếng hát tình ca sinh viên

0

“Người từ trăm năm về ngang trường luật
Ta hỏng tú tài ta hụt tình yêu
Thi hỏng mất rồi ta đợi ngày đi
Đau lòng ta muốn khóc…”

Lời thơ Nguyễn Tất Nhiên đã được Phạm Duy phổ thành ca khúc “Thà như giọt mưa” và không ca sĩ nào chuyên chở tâm tình đó hay hơn Duy Quang.

Đó là nỗi buồn vời vợi của học sinh, sinh viên miền Nam ở những năm đầu thập niên 1970, khi đất nước ngùn ngụt khói lửa chiến tranh và chuyện học hành, thi cử đậu rớt gắn liền với đi và ở của nam sinh: đi lính, hay ở lại chốn thị thành tiếp tục con đường học vấn. Đã có biết bao nam sinh lớp 12 thi rớt tú tài và thấm thía được nỗi buồn đó, buồn cho thân phận, buồn cho cuộc tình.

Giọng hát Duy Quang đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng thế hệ thanh niên miền Nam lúc bấy giờ, thật buồn và chẳng bao giờ mờ phai.

Nhạc sinh viên những năm đầu thập niên 1970 có những phong trào, từ đấu tranh xuống đường với “Hát cho đồng bào tôi” của Tôn Thất Lập, vẽ lên “thân phận quê hương” với Trịnh Công Sơn – Khánh Ly cho đến nhạc tình sinh viên với những lời thơ phổ nhạc hay ca từ của Phạm Duy. Thời đó tiếng hát sinh viên có Thanh Lan là giọng ca nữ, chính hiệu sinh viên vì Thanh Lan là sinh viên văn khoa. Còn Duy Quang không là sinh viên nhưng những bản tình ca sinh viên qua giọng hát trầm ấm đã đưa ông lại gần, rất gần với sinh viên, với sân trường đại học và làm rung động biết bao con tim sinh viên qua những bóng hình ẩn hiện, khi thực khi mơ.

Hỡi người tình học trò hỡi người tình năm xưa
Bóng người từng in dấu trên đường mờ
Có thuộc vạn nẻo đường, có ngại ngùng nên quên
Nhớ hoài con đường cũ không tên…

Hỡi người tình Văn Khoa, bóng người trên hè phố
Lá đổ để đưa đường cho người tình Trưng Vương
Hỡi người tình Gia Long, hỡi người trong cuộc sống
Con đường này xin dâng cho người bình thường…

Sinh viên từ Sài Gòn ra Huế, từ Đà Lạt xuống đến Cần Thơ ngân nga những lời ca tình tứ vì sức quyến rũ của giọng Duy Quang khi bài ca được giới thiệu đến với quần chúng. Từ sân trường đại học, từ quán cà-phê, đều nghe Duy Quang hát. Đã có biết bao chàng sinh viên ngồi mơ mộng một con đường đầy lá me bay, một bóng hình ở một khuôn viên trường nào đó, có thể là Phan Thanh Giản ở Cần Thơ, Võ Tánh ở Nha Trang hay Trần Qúy Cáp ở Hội An. Không cứ phải là đại học luật khoa, văn khoa hay Gia Long, Trưng Vương.

“bé” Duy Quang

Lớn lên cùng đất nước vào thời chiến tranh nên hoà bình là mong ước của mọi người. Khi “hoà bình” đến, với chấp bút của các bên trong bản Hiệp định Paris 1973, nghe Duy Quang hát Bình Ca của Phạm Duy, có giai điệu tung tăng vui:

Mang giầy vớ tốt mang khăn áo lành
Tôi chào đất nước tôi nay thái bình…

Hay trong một bình ca khác, cũng để mừng ngày đất nước thôi chiến tranh:

Này em khi sang mùa mà em nghe tiếng nổ
Là tiếng pháo cưới hay hội hè
Cũng vì hoà bình đã về đây…

Tiếc là khi “hoà bình” năm 1975 đến thì nhiều gia đình phải ly tan, trong đó có gia đình Phạm Duy. Nhạc sĩ Phạm Duy cùng vợ là danh ca Thái Hằng và các con gái là Thái Hiền và Thái Thảo rời khỏi Miền-Nam Việt-Nam. Vì gấp rút và hỗn độn trong thời khắc đó nên bỏ lại những người con trai của ông, trong đó có Duy Quang và các em trai, anh em trong gia đình với ban nhạc The Dreamers vang danh một thời, bấy giờ không còn được tự do ca hát.

Sự ra đời ban nhạc The Dreamers và gặp danh ca Julie

Năm 1969, khi nhạc sĩ Phạm Duy và vợ, ca sĩ Thái Hằng đi Pháp, ở nhà Duy Quang lôi cậu em mới 13 tuổi, Duy Cường ra Nha Trang chơi cùng ban nhạc The Free Ones của mình, chơi chưa đến đâu thì bố về và đánh điện yêu cầu hai anh em về nhà ngay lập tức. Với tâm trạng thất vọng và sợ sệt, cả hai tin chắc mình sẽ no đòn, vậy mà về đến nơi cả hai đã được bố ôm vào lòng và đồng ý cho đi theo nghiệp nhạc. Máu âm nhạc chảy trong huyết quản đã chiến thắng, và nhạc sĩ Phạm Duy từ đó về sau khi đi nước ngoài ông đều mua rất nhiều băng đĩa nhựa về cho các con và cùng đặt lời Việt cho các ca khúc quốc tế thịnh hành lúc đó để các con đi hát.

Ban The Dreamers có nhạc sĩ Phạm Duy tham gia

Nhóm The Dreamers ra mắt vào đầu thập niên 1970 với đội hình gồm “Duy Quang, Duy Cường, Duy Minh, Duy Hùng và Julie”, với ông bố nhạc sĩ hỗ trợ hết sức phía sau. Vào thời đó The Dreamers cùng với những “CBC, Phượng Hoàng, The Peanuts Company, The Enterprise, The Blue Jets…” trở thành những lá cờ đầu của phong trào nhạc trẻ Sài Gòn, đây là những ban nhạc chuyên chơi lại các ca khúc quốc tế thịnh hành nhất vào thời đó và cổ súy cho phong trào rock và Hippie nảy nở khắp nơi. Lúc đó Duy Quang còn được may mắn hơn rất nhiều ca sĩ khác khi được ông bố nhạc sĩ nổi tiếng sáng tác cho nhiều ca khúc đến bây giờ đã trở thành huyền thoại.

Ngay như ca sĩ Tuấn Ngọc lúc đó vẫn còn chơi nhạc quốc tế (mãi sau này ra hải ngoại mới lừng danh với nhạc Việt) thì Duy Quang đã để lại dấu ấn với rất nhiều ca khúc trữ tình đến giờ vẫn được nhiều người thuộc lòng như Em hiền như masoeur, Thà như giọt mưa, Còn một chút gì để nhớ, Hai năm tình lận đận, Cô Bắc Kỳ nho nhỏ, Chỉ chừng đó thôi, Đưa em tìm động hoa vàng…, tất cả đều được phụ thân đo ni cho giọng hát Duy Quang. Lúc đó ban The Dreamers được mời diễn thường xuyên tại ba phòng trà Tự Do, Ritz, Queen Bee và tiếng hát của Duy Quang luôn được hâm mộ đặc biệt.

Ở thời điểm đó (hay cả khi sau này ra hải ngoại) Duy Quang luôn được xem là một giọng hát lạ bởi chất giọng như men say mà lại rất trong, hát những bản nhạc tình êm ả như hơi thở, ông không bị cuốn vào trào lưu lúc ấy là hát nhạc lính mà lúc nào cũng tách mình ra và định vị mình với những bài nhạc tình sang cả.

Tiếng hát Duy Quang được yêu từ lúc ấy cho đến khi ông ra hải ngoại và tiếp tục để lại dấu ấn của mình với hơn 300 ca khúc. Ông và và ca sĩ Julie Quang được xem là cặp đôi song ca đẹp nhất khi ấy, cả trên sân khấu lẫn đời thường. Nhưng rồi cuộc đời của cả hai đã chia đôi ngả, như thể chứng minh cho một sự thật rằng cuộc đời ông không thật sự bình yên như nhiều người biết. Ở trong tâm hồn người nghệ sĩ ấy luôn có những nỗi buồn khó có thể khỏa lấp.

Julie và Duy Quang yêu nhau từ năm 17 tuổi và họ bằng tuổi nhau.

Duy Quang nhớ lại “Tôi gặp Julie lúc 17 tuổi, chúng tôi bằng tuổi nhau, cùng nếm vị ngọt yêu đương thuở mới lớn. Cô ấy có giọng hát liêu trai. Tôi đã ôm đàn bỏ nhà theo nàng ra mãi tận Nha Trang hát chung trong ban nhạc The Free Ones từ năm 1968 đến năm 1970. Nhưng mối tình đầu cũng mau tan vì chúng tôi còn quá trẻ, chẳng có kinh nghiệm trong đời, huống gì tính đến chuyện trăm năm”.

Giọng hát đầy ma lực của Julie là một ghép đôi cực kỳ hợp lý với giọng hát nhuốm phần thư sinh của Duy Quang. Họ có rất nhiều ca khúc được yêu mến, phần nhiều là do người cha đặt lời Việt hoặc sáng tác cho. Julie đến ở với Duy Quang tại Phú Nhuận, họ có một đứa con chung nhưng cả hai đều không có hôn thú. Julie là một thành viên của The Dreamers, đến năm 1974 khi cô sang Pháp thì Thái Hiền thế chỗ trong The Dreamers.

Duy Quang và con gái chung với Julie

Sau này lâu lâu nhóm Dreamers vẫn xuất hiện trở lại tại phòng trà của ông ở Trần Cao Vân như một sự hoài niệm, nhưng không lúc nào có đủ thành viên. Sau này phòng trà sang lại cho người khác thì hầu như những anh em trong nhà lại ít chơi nhạc cùng nhau. Có lúc ca sĩ Duy Hùng về nước và ông cùng Duy Cường, Duy Minh vẫn chơi với nhau tại quán cà phê của người bạn. Những lúc ấy đều không thấy Duy Quang vì thời gian đó ông hay bệnh và đã ít xuất hiện hơn, nhưng công chúng vẫn hy vọng ông luôn còn đủ đam mê để đi tiếp con đường âm nhạc của mình.

Duy Quang (ngoài cùng bên trái) cùng các thành viên trong ban nhạc The Startling năm 1965.

Ngày ra đi của Duy Quang.

Những năm đầu 1978, qua sự giúp đỡ và vận động của nhạc sĩ Trần Văn Khê và cả Julie, Duy Quang được qua Pháp, rồi sau đó qua Mỹ đoàn tụ với Phạm Duy. Tại hải ngoại giọng hát của ông được vẫn được nhiều người mến chuộng.

Những năm ở hải ngoại Duy Quang đã phát hành nhiều băng, đĩa nhạc, hát riêng cũng có và hát chung với Ngọc Lan, Thanh Lan tất cả cũng có đến bốn trăm bài.

Những năm đầu 2000.

Khi Việt Nam mở cửa, mời gọi nghệ sĩ hải ngoại về, nhưng chính quyền vẫn khắt khe ở khâu kiểm duyệt bài hát với những bản nhạc đã đi vào lòng người hâm mộ từ trước và sau năm 75.

Năm 2004, Duy Quang đã quay về hát và mở phòng trà kinh doanh khiến có dư luận ở hải ngoại phản đối ông nói riêng và gia đình Phạm Duy nói chung vì đã quyết định về sống ở Việt Nam, chịu những kiểm duyệt, hạn chế sinh hoạt văn nghệ của chế độ đương thời. Từ đây, khi đi đi về về giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, biết mình bị chứng bệnh ung thư gan và mấy tháng sau Duy Quang quay trở lại Hoa Kỳ để chữa trị.

Duy Quang trong ngày sinh nhật cuối cùng của cuộc đời

Những năm cuối đời, trước hai ba tuần Duy Quang có buổi sinh hoạt văn nghệ hội ngộ ở Quận Cam, nơi ông và gia đình Phạm Duy đã sinh sống nhiều năm, Hơn 500 thân hữu, những người quí mến và nghệ sĩ đã đến góp vui, thăm hỏi và chia sẻ ưu tư về sức khoẻ của ông. Cho tới tháng Ba, Duy Quang biểu diễn ở San Jose trong chương trình Hát cho Tình yêu tổ chức tại Center for the Performance Arts, trên hai nghìn khán giả hôm đó đã được nghe lại những lời tình ca âm vang một thuở:

Con đường trời mưa êm, chiếc dù che mầu tím
Môi tìm làn môi ngon, nhưng còn thẹn thùng
Con đường về ban trưa, tới nhà hay vào lớp
Con đường của đôi mình, ôi chuyện tình thư sinh…

Duy Quang từ giã cõi đời vào sáng ngày 19-12-2012, giọng hát tình ca sinh viên hay nhất đã thực sự ngưng tiếng, sau 62 năm buồn vui ca hát ở chốn dương trần.

Theo Bùi Văn Phú (BBC) và fanpage Saigonxua

Leave A Reply

Your email address will not be published.