Âm nhạc thời Vàng Son

Nhạc sĩ Đỗ Kim Bảng, tác giả Mưa Đêm Ngoại Ô: Khi sáng tác là cuộc dạo chơi

0

Nhạc sĩ Đỗ Kim Bảng, tác giả của Vòng Tay Giữ Trọn Ân Tình, Mưa Đêm Ngoại Ô… là nhạc sĩ thuộc thế hệ đầu tiên của dòng nhạc vàng, và là một trong số ít nhạc sĩ cao niên của nhạc vàng vẫn còn sống thọ đến ngày nay.

Đỗ Kim Bảng là tác giả của các bài hát nổi tiếng và được nhiều thế hệ yêu thích. Tuy nhiên ông lại tự nhận không giỏi nhạc cho lắm và chỉ sáng tác để thỏa mãn sở thích của tâm hồn nghệ sĩ.

Nhạc phẩm “Mưa Đêm Ngoại Ô” được Đỗ Kim Bảng sáng tác năm 1961, khi vợ chồng ông cư ngụ tại Ngã Tư Bảy Hiền, thời điểm đó vẫn là một vùng ven, ngoại ô của thành đô Sài Gòn. Những đêm nghe tiếng mưa rơi ngoài song cửa, ông đã cảm tác mà viết thành bài hát được công chúng yêu thích đến gần 60 năm qua. Nhạc sĩ Lê Mộng Bảo, giám đốc nhà xuất bản nhạc Tinh Hoa Miền Nam đã mua nhạc phẩm này, nhưng trong suốt một năm chỉ bán được khoảng 300 bản nhạc tờ.

Cho đến khi Duy Khánh mua lại nhạc phẩm đó, lúc đã mãn hạn giao kèo với nhạc sĩ Lê Mộng Bảo, nhờ biết cách “lăng xê” nên “Mưa Đêm Ngoại Ô” chẳng mấy chốc đã trở thành nổi tiếng sau khi được phát thanh rất nhiều lần trên các chương trình ca nhạc trên đài phát thanh cũng như đại nhạc hội.

Đặc biệt “Mưa Đêm Ngoại Ô” được biết tới nhiều nhất với tiếng hát Hương Lan. Đến năm 1965, thêm một nhạc phẩm khác của Đỗ Kim Bảng được gửi đến người nghe và cũng gặt hái được nhiều thành công, đặc biệt với tiếng hát Duy Khánh. Đó là nhạc phẩm “Xin Dìu Nhau Đến Tình Yêu”.

Sau năm 75, tại hải ngoại cũng có nhiều nghệ sĩ trình bày nhạc phẩm này. Trong số có Ngọc Lan, Khánh Ly, Chung Tử Lưu, Tâm Đoan…

Đỗ Kim Bảng là cũng là tên thật của tác giả những ca khúc một thời rất quen thuộc với mọi người trước năm 75 như Vòng Tay Giữ Trọn Ân Tình, Mưa Đêm Ngoại Ô, Bước Chân Chiều Chủ Nhật, Xin Dìu Nhau Đến Tình Yêu, Mùa Thi… Ông sinh năm 1932 tại Quảng Nam, nhưng thời thơ ấu ông sống ở Huế và sau đó là Đà Lạt. Cho đến năm 15 tuổi ông mới trở về Huế sống và theo học tại trường Khải Định.

Đến năm 1954, Đỗ Kim Bảng vào Sài Gòn cùng thời kỳ với một nhạc sĩ bạn là Phạm Mạnh Cương và giáo sư Lữ Hồ. Ông theo học tiếp năm thứ 2 tại trường Cao Đẳng Sư Phạm và ở lại luôn miền Nam. Năm 1955, ông ra trường và được biệt phái về dạy tại trường Võ Bị Đà Lạt khóa 13,14.

Qua năm 1960, ông theo học khóa 21 trường Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt. Và đó cũng là năm ông lập gia đình. Đến khi mãn khóa, Đỗ Kim Bảng được trưởng Phòng Văn Nghệ Và Tâm Lý Chiến là Tô Kiều Ngân đưa về đây phục vụ từ năm 1965 đến 1970. Chính trong thời gian này ông có dịp quen biết với một số nhạc sĩ ở Sài Gòn như Châu Kỳ, Duy Khánh, Trầm Tử Thiêng, Lan Đài, Y Vân, Hoàng Nguyên sau khi bước chân vào lãnh vực sáng tác. Trong số có vài người trở thành bạn thân với ông như Y Vân, Duy Khánh và Trầm tử Thiêng.


Bài Vòng Tay Giữ Trọn Ân Tình được nhạc sĩ Đỗ Kim Bảng viết chung với Y Vân

Là một người viết nhạc, nhưng Đỗ Kim Bảng không chú trọng vào một chủ đề nào, chẳng hạn như chuyên viết tình ca. Ông tự nhận đùa mình là người “bạ đâu xâu đó”. Nhưng ông cũng rất vui vì có nhiều nhạc phẩm của mình được nhiều nghệ sĩ hát sau này tại hải ngoại và từng được các trung tâm nhạc lớn như Asia hay Thúy Nga sử dụng.

Sau khi ngưng phục vụ tại Cục Tâm Lý Chiến, Đỗ Kim Bảng được biệt phái về bộ Quốc Gia Giáo dục để làm giáo sư Văn Chương và Sử Địa tại trường Trần Lục cho đến năm 1975, rất được học trò quý mến do lòng hết mực yêu nghề của ông.

Đỗ Kim Bảng bước vào lãnh vực âm nhạc trong một trường hợp rất tình cờ. Mặc dù yêu nhạc, thích nhạc nhưng không bao giờ nghĩ là mình sẽ trở thành một nhạc sĩ, nhất là một nhạc sĩ sáng tác khi trong bước đầu ông làm quen với âm nhạc bằng một cây đàn guitar cổ nhạc.

Tuy vậy ông vẫn tỏ ra thích thú với nhạc khí này, nhất là có một ông chú sử dụng guitar cổ nhạc rất hay nên ông tự mò mẫm với nhạc khí đầu tiên trong cuộc đời âm nhạc. Cho đến một thời gian sau, ông mới chuyển qua học đàn mandoline, ít nhiều theo một số phương pháp.

Nhưng thật sự, phải nói chính nhạc sĩ Hùng Lân, tác giả nhạc phẩm nổi tiếng “Hè Về” là người đầu tiên có công dẵn dắt ông vào con đường sáng tác khi ông từ Huế ra học tại Hà Nội trong những năm 1953, 1954. Thêm vào đó còn có hai tên tuổi nổi tiếng khác là Nguyễn Hữu Ba và Văn Giảng là những người đã truyền đạt thêm cho ông một số căn bản âm nhạc.

Ngoài ra ông từng có một thời gian ngắn theo học với giáo sư Lê Quang Nhạc trước khi tự mua sách để học lấy một mình. Một số là sách dạy nhạc bằng tiếng Pháp, ngoài những sách dạy sáng tác của các nhạc sĩ Lê Thương, Lưu Hữu Phước… Và cây đàn mandoline đã giúp ông soạn thành những nhạc phẩm đầu tiên. Nhờ có năng khiếu nên những bản nhạc đầu tay của Đỗ Kim Bảng hầu như không hề sai sót về mặt lý thuyết.

Tuy vậy ông vẫn khiêm nhượng tự nhận mình là người không được giỏi nhạc cho lắm. Hơn nữa, Đỗ Kim Bảng không bao giờ nghĩ mình sẽ viết nhạc một cách chuyên nghiệp, ngoài việc viết cho vui để thỏa mãn sở thích của một tâm hồn nghệ sĩ. Nhưng một trường hợp tình cờ khác đã đưa đẩy Đỗ Kim Bảng đến với lãnh vực sáng tác do nguồn cảm hứng của ông trong một lần được chứng kiến quang cảnh đi thi của các học sinh trong một mùa thi, khi ông còn đang theo học lớp Đệ Tam trường Khải Định ở Huế. Những cảm xúc đã đến với ông thật bất ngờ để ông cho ra đời nhạc phẩm “Mùa Thi” quen thuộc.

Nhưng viết “Mùa Thi” xong, rồi ông cũng để đó. Ý tưởng phát hành để phổ biến chưa hề nhen nhúm trong đầu óc của một cậu học sinh trung học. Chỉ muốn viết ra để diễn tả cnhững cảm xúc của mình mới là điều chính yếu. Nhưng Đỗ Kim Bảng đã không ngờ, sau khi nhạc phẩm “Mùa Thi” của ông được trình bầy trong dịp phát phần thưởng của trường Khải Định vào mùa Hè năm 1952 đã được giám đốc nhà xuất bản Tinh Hoa để ý.

Ông Tăng Duyệt của nhà xuất bản nhạc nổi tiếng thời đó đã đề nghị với cậu học sinh họ Đỗ chưa đầy 20 tuổi bán tác quyền cho ông với giá 1000 đồng để nhà Tinh Hoa phát hành. Và Đỗ Kim Bảng đã không ngờ sáng tác của mình đã được ban hợp ca Thăng Long trình bầy rại Sài Gòn trong nhạc cảnh “Mùa Thi” gồm 3 ca khúc Học Sinh Hành Khúc, Hè Về và Mùa Thi.

Tác phẩm đầu tay của Đỗ Kim Bảng đã gây ngay được nhiều thích thú với những tiết tấu êm tai và những lời ca đúng với tâm trạng của những sĩ tử trong bất cứ mùa thi nào. Sau đó các thính giả ở Huế mới có dịp biết đến ca khúc của tác giả trưởng thành ở miền sông Hương, núi Ngự!

Sau khi được nhà Tinh Hoa xuất bản, “Mùa Thi” đã trở thành một bản nhạc tờ bán rất chạy vào thời đó, khiến phải tái bản thêm. Cùng một lúc, nhạc phẩm này đã trở thành một trong những nhạc phẩm được nhiều người yêu thích qua phần diễn tả hợp ca của ban thiếu nhi Nguyễn Đức. Sau đó, khán giả Hà Nội cũng bị nhạc phẩm này thu hút sau khi ban Gió Nam ra đây trình diễn. Thế là chỉ trong một thời gian ngắn, “Mùa Thi” đã được phổ biến rộng rãi trên toàn quốc.

Các sáng tác của nhạc sĩ Đỗ Kim Bảng hồi trước 75 không nhiều, nhưng đều để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả: Vòng Tay Giữ Trọn Ân Tình, Mưa Đêm Ngoại Ô, Bước Chân Chiều Chủ Nhật, Xin Dìu Nhau Đến Tình Yêu, Mùa Thi

Đỗ Kim Bảng sang Mỹ cùng với vợ và người con trai lớn vào năm 1980. Tại Boston, ông được nhận đi hạy học lại trong khuôn khổ chương trình Song Ngữ (Bilingual) đặc biệt của tiểu bang Massachusetts như một số giáo sư Việt Nam khác sau khi lấy được một số chứng chỉ để được hợp lệ vì đã có bằng Cử Nhân tại Việt Nam, được nhìn nhận tương đương với bằng Bachelor của Hoa Kỳ.

Trong thời gian ở Boston, ông thỉnh thoảng phổ nhạc từ những thi phẩm của những nhà thơ nổi tiếng ở vùng đông bắc Hoa Kỳ như Trần Hoài Thư, Trần Trung Đạo, Hoàng Lộc… Tuy nhiên những nhạc phẩm này không mấy được phổ biến rộng rãi.

Ông về hưu năm 1995. Đến năm 2000, gia đình ông dời về vùng Little Saigon, nam California cho đến nay, với một cuộc sống ông cho là rất thanh nhàn cùng với những sinh họat thường ngày không còn gì vướng mắc và bận bịu: “Bây giờ quá thanh nhàn. Buổi sáng dậy trễ một chút. Mở internet coi Sở Lưu Hương. Đâu có bận bịu gì nữa, cho nó khỏe cho rồi.

Theo TVTS số 1179 năm 2008

Leave A Reply

Your email address will not be published.