Âm nhạc thời Vàng Son

Hoàn cảnh sáng tác bài Tấm Thẻ Bài của nhạc sĩ Huyền Anh với tiếng hát danh ca Thanh Thúy

0

Tấm thẻ bài là những tấm thẻ quân nhân ghi tên, số quân, năm nhập ngũ và cả nhóm máu của những người quân nhân, được sử dụng chủ yếu cho việc định danh, xác định thông tin y tế cơ bản và số thương vong.

Những người yêu nhạc vàng trước 1975, có lẽ không ai là không biết đến bài hát Tấm Thẻ Bài của nữ danh ca Thanh Thúy, là một sáng tác nổi bật nhất của nhạc sĩ Huyền Anh, người đồng thời là nhà thơ, nhà văn, nhà báo, họa sĩ, diễn viên và nhà sản xuất phim. Trong chương trình trò chuyện The Jimmy Show mới đây, nhạc sĩ Huyền Anh đã lần đầu tiên cho biết những chi tiết về hoàn cảnh sáng tác của bài hát:

Sau cuộc chiến này còn chi không anh?
Còn chi không anh?
Hay chỉ còn lại tấm thẻ bài
Đã mờ mờ mang tên anh…

Trước tiên, hãy tìm hiểu đôi dòng thông tin về lịch sử của những tấm thẻ bài – là vật bất ly thân của những người lính trong bài hát trên.

Tấm thẻ kim loại nhỏ bé, không đơn thuần chỉ là công cụ ghi tên tuổi quân nhân, mà với chính phủ nó còn thể hiện trên đó cả một quyết sách quốc gia. Đối với thân nhân, thẻ bài còn được xem như là ha`i cốt nếu người lính tử trận mà thân xác không được mang về.

Thẻ bài trước Chiến tranh thế giới thứ 2 có nhiều hình dạng khác nhau: hình tròn, hình vuông, hình dầu dục nhưng sau đó Quân đội Mỹ và các nước đồng minh đã thống nhất sử dụng mẫu thẻ 2,9 x 5,1 cm được bo góc. Bộ thẻ bài hoàn chỉnh bao gồm một dây bi dài khoảng 75 cm, một dây bi ngắn dài tầm 12 cm, 2 thẻ bài và bộ ron cao su đi kèm nhằm tránh tiếng động leng keng phát ra khi di chuyển.

Khi Quân đội Mỹ tham gia vào cuộc chiến tranh Việt Nam, những tấm thẻ bài đã theo chân người lính và trở thành vật bất ly thân. Tấm thẻ đó ghi tên tuổi, số an sinh xã hội, binh chủng phục vụ, nhóm máu, cỡ mặt nạ phòng độc, tôn giáo. Lính thường đeo 1 thẻ trên cổ và thẻ còn lại đeo dưới giày hoặc ở cổ tay.

Sau chiến tranh những tấm thẻ bài không còn hiện diện nhiều, chúng phát lộ khi người dân làm vườn hay được đào lên bởi những người rà phế liệu. Thỉnh thoảng ta hay bắt gặp nó trong những cửa hàng bán đồ lưu niệm cho khách du lịch, trong bộ sưu tập của những người sưu tầm kỷ vật chiến tranh hay đơn giản là được dùng làm móc chìa khóa.

Thẻ bài lính VNCH thì thông tin đơn giản hơn, gồm có: Họ tên, năm nhập ngũ, số quân, loại máu, đôi khi gặp một số thẻ ghi cả quê quán.


Nhạc sĩ Huyền Anh chia sẻ về “Tấm Thẻ Bài” trên The Jimmy show

Đối với bài hát Tấm Thẻ Bài, nhạc sĩ Huyền Anh cho biết thời điểm cuối thập niên 1960, ông vừa viết văn, làm báo, làm phim, làm nhạc. Vì vậy ông chủ trương rằng 1 tác phẩm của ông, với mỗi tựa đề sẽ có 4 sản phẩm đến với công chúng. Nhạc sĩ Huyền Anh đã viết 1 cuốn sách về chiến tranh Việt Nam, mang tựa đề Tấm Thẻ Bài. Sản phẩm đầu tiên của Tấm Thẻ Bài là 1 cuốn sách được in thành truyện cho người đọc. Tiếp theo truyện này được dựng thành phim cho khán giả thích điện ảnh, đó là sản phẩm thứ 2. Trong phim này sẽ có một bài nhạc chính, là sản phẩm thứ 3, cũng mang tựa đề Tấm Thẻ Bài, được thu âm để đến với đối tượng khán giả yêu nhạc. Sản phẩm thứ 4 là bài hát này sẽ được in thành tờ nhạc rời để phát hành đến với những người chơi đàn.

Như vậy, chỉ với 1 tựa đề là Tấm Thẻ Bài, có tới 4 sản phẩm ở 4 lĩnh vực khác nhau được nhạc sĩ Huyền Anh gửi đến công chúng.

Ca sĩ Thanh Thúy và nhạc sĩ Huyền Anh

Truyện phim Tấm Thẻ Bài được nhạc sĩ Huyền Anh hợp tác cùng đạo diễn Bùi Sơn Duân thực hiện. Khi sáng tác xong bài nhạc chính cho phim, nhạc sĩ Huyền Anh cùng vị đạo diễn cùng đồng ý với nhau rằng bài hát này phải để ca sĩ Thanh Thúy hát là phù hợp nhất. Khi đó, đạo diễn Bùi Sơn Duân đã liên hệ với nhạc sĩ Ngọc Chánh và ca sĩ Thanh Thúy để thu âm bài hát Tấm Thẻ Bài trong băng nhạc Shotguns của nhạc sĩ Ngọc Chánh.

Sau cuộc chiến này còn chi không anh?
Còn chi không anh?
Hay chỉ còn lại tấm thẻ bài
Đã mờ mờ mang tên anh.

Giọt máu nào là của mẹ
Niềm tin nào là của em
Ôi trên tấm thẻ bài này
Tấm thẻ bài này đã từng chuyên chở giấc mộng yêu đương

Mộng yêu đương không bao giờ đến
Không bao giờ đến nữa vì anh
Không còn mang tấm thẻ bài
Trở về bên em

Anh đã đi đã đi vào vùng miên viễn đời người
Anh ngủ yên, ngủ yên như cỏ úa
Anh ơi sau cuộc chiến này
Có còn chi để lại
Hay chỉ còn tấm thẻ bài mang tên anh

Tấm thẻ bài phân loại máu anh
Máu Việt Nam mang tình của mẹ
Tình của mẹ không bao giờ hận thù

Anh, anh có biết
Tấm thẻ bài của anh để lại
Cuộc chiến này vẫn còn đó không thôi
Cuộc chiến này vẫn còn đó anh ơi

Sau cuộc chiến này còn chi không anh?
Còn chi không anh?
Hay chỉ còn lại tấm thẻ bài
Đang lạnh lùng trên tay em

Giọt máu nào là của mẹ
Niềm tin nào là của em
Ôi trên tấm thẻ bài này
Tấm thẻ bài này, đã từng
Ấp ủ tất cả giấc mộng yêu đương.

Mộng yêu đương không bao giờ đến
Không bao giờ đến nữa vì anh
Không còn mang tấm thẻ bài
Trở về bên em.

Nhạc sĩ Huyền Anh cho biết khi ca sĩ Thanh Thúy vừa xem qua bản nhạc Tấm Thẻ Bài, cô đã rất thích. Khi đó, cuốn phim vẫn chưa chính thức bắt tay vào thực hiện, mà bài nhạc được thu âm và phát hành trước đến khán giả. Ngay lập tức, bài hát đã được phổ biến sâu rộng và tạo thành một hiện tượng trong giới nghe nhạc miền Nam trong thời binh lửa đang ở cao trào.

Trong lúc bài hát Tấm Thẻ Bài đang gây xôn xao dư luận, lúc đó Bộ Thông Tin VNCH và Cục chiến tranh chính trị để chú ý đến cuốn phim của nhạc sĩ Huyền Anh đang xúc tiến thực hiện. Sau khi xem xét nội dung phim, nói về cuộc chiến và những sự thật tàn nhẫn của chiê’n tranh, chính quyền đã không cấp phép thực hiện cho cuốn phim Tấm Thẻ Bài nữa, vì cho rằng nội dung phản chiến của phim này sẽ làm cho người lính không còn tinh thần chiến đấu.

Như vậy, trong khi bài nhạc vẫn được cấp phép và phổ biến sâu rộng thì dự án làm phim Tấm Thẻ Bài phải bị ngưng lại vĩnh viễn.

Đông Kha
(Tổng hợp từ Jimmy show, báo Tri Thức Trẻ)

Leave A Reply

Your email address will not be published.