Âm nhạc thời Vàng Son

Nhạc sĩ Anh Bằng và gia tài âm nhạc hơn 60 năm

0

Không ai có thể biết chính xác nhạc sĩ Anh Bằng có tất cả bao nhiêu ca khúc được nhiều người yêu thích, dù chỉ là con số ước lượng. Có lẽ nếu có hỏi Anh Bằng, ông cũng không thể cho chúng ta được con số chính xác.

Với hàng ngàn ca khúc đã được Anh Bằng sáng tác trong hơn sáu mươi năm, ở đủ mọi thể loại, từ nhạc quê hương, đất nước, tới chiến tranh, xã hội, và dĩ nhiên là cả tình ca, ở thể loại nào, dù Anh Bằng viết một mình hay viết chung với Lê Dinh, Minh Kỳ, những ca khúc ấy thường được quần chúng ở nhiều trình độ khác nhau đón nhận nồng nhiệt.

Về tình khúc Anh Bằng, có người đã ví sự phong phú của ông trong đề tài này, như một cánh rừng rậm rạp với rất nhiều loại cây cỏ, hoa trái bất ngờ. Thậm chí có những tình khúc Anh Bằng rất được yêu thích nhưng lại không nhiều người biết đó là của ông sáng tác.

Thời trước 1975, có một nhạc sĩ nổi tiếng và là người có tài “bắt mạch quần chúng,” “bắt mạch thị trường” từng cho biết, nếu mỗi năm một nhạc sĩ có khoảng 4-5 bài được liệt kê vào danh sách “Top Hits” thì kể như đã giỏi lắm rồi.

Ông giải thích:

“Bởi vì không phải bất cứ một sáng tác nào cũng được quần chúng đón nhận khi phát hành nhạc tờ và thu thanh trong băng dĩa. Dù cho tác giả có khẳng định, đó là một ca khúc thuộc loại công phu, và hết sức có giá trị… thì khi đã “sượng” thị trường rồi thì có làm gì cũng vô ích mà thôi. Bởi thế, có những nhạc sĩ mỗi năm sáng tác cả chục bài; nhưng tổng kết lại, vẫn không được một bài nào nổi tiếng hết…”

Người nhạc sĩ này nhấn mạnh:

“Ngày xưa, thời tiền chiến, nhiều nhạc sĩ chỉ cần có một bài ‘ăn khách’ là nổi tiếng, đủ dương danh với đời. Thí dụ như Hoàng Quý với “Cô láng giềng”, Nguyễn Văn Tý với “Dư âm”, hay Lê Hoàng Long với “Gợi giấc mơ xưa”… Nhưng thời buổi bây giờ là thời buổi của hàng ngàn chứ không phải hàng trăm hay vài chục nhạc sĩ. Sự nhộn nhịp, sầm uất ở lãnh vực tân nhạc này, đương nhiên đưa mọi người tới tình trạng cạnh tranh ráo riết! Nếu không muốn bị lãng quên thì lâu lâu, hoặc một hai năm, tối thiểu cũng phải có một ca khúc vào ‘top hits’ mới được…”

Trong khi đó, thực tế lại cho thấy, với Anh Bằng và Lê-Minh-Bằng (bút hiệu chung của ba người), chẳng những không phải mỗi ba tháng hay một, hai năm mà:

“Có khi ông ấy trúng ‘jack pot’ tới hai, ba lần trong vòng vài tháng, ở thời Saigon trước 1975 của chúng tôi…”

Theo lẽ thường, khả năng sáng tạo của những người làm công việc sáng tác, dù ở bộ môn văn học nghệ thuật nào, cũng sẽ dần bị chậm lại, trước khi lụi tàn hoàn toàn theo thời gian, tuổi tác.

Sức sáng tác của một nhà thơ hay một nhạc sĩ ở độ tuổi dưới 50, đương nhiên phải sung mãn hơn ở tuổi 60. Ngọn lửa sáng tạo cũng của tác giả đó ở tuổi 70 – nếu vẫn còn hoạt động – nhiều phần sẽ yếu hơn, sẽ lom đom hơn nữa, từ lượng tới phẩm, trước khi đi dần đến chỗ tắt hẳn.

Nói như thế không có nghĩa không có những tác giả ngoại lệ. Số người làm công việc sáng tác nằm trong trường hợp được coi là ngoại lệ đó, tuy rất ít, nhưng một khi đã là ngoại lệ thì chẳng những nhịp độ sáng tác của họ không giảm sút mà có khi còn mạnh mẽ hơn, tính chung cho cả lượng lẫn phẩm.

Nhạc sĩ Anh Bằng có mặt trong số ít oi đó.

Trường hợp này đã được thực chứng qua những năm tháng ở quê người, khi càng lớn tuổi, tác giả bài “Người thợ săn và con chim nhỏ” càng cho thấy mức độ sáng tác sung mãn của ông.

Ở khoảng tuổi 80, với tình trạng gần như mất hẳn thính lực từ nhiều năm trước đó, nhưng không vì vậy mà khả năng sáng tác của Anh Bằng bị chậm lại, hoặc gặp trở ngại. Những tác phẩm ở tuổi U90 của ông khi được giới thiệu trên Trung Tâm Asia đã liên tiếp tạo nên những cơn sốt hâm mộ ở hải ngoại cũng như trong nước.

Năm 2005-2006, ở tuổi tròn 80, cơn sốt của bài hát “Mai tôi đi” (thơ Nguyên Sa, nhạc Anh Bằng) vừa dấy lên, đã tạo thành một cơn địa chấn trong trái tim những người yêu nhạc, qua hai tiếng hát Diễm Liên và Nguyên Khang. Sau đó là những ca khúc kế tiếp, như “Anh còn nợ em”, “Anh còn yêu em” (cả hai đều là thơ Phạm Thành Tài do Anh Bằng soạn thành ca khúc); hay sau đó nữa là ca khúc “Có một ngày” (thơ Nguyễn Khoa Ðiềm, nhạc Anh Bằng)… nối tiếp nhau làm thành những trận bão thao thiết lòng người.

Ðó là chưa kể trước đó, những ca khúc như “Từ độ ánh trăng tan” (thơ Ðặng Hiền, nhạc Anh Bằng), “Ðừng xa em” hay “Chia tay hư ảo” (cả hai bài sau, đều là thơ của BH), đến hôm nay vẫn còn được nhiều ca sĩ cất lên trong những đêm nhạc thính phòng, hoặc những chương trình đại nhạc hội…

Đó cũng chỉ là một phần rất nhỏ trong gia tài âm nhạc của nhạc sĩ Anh Bằng được phổ biến tới công chúng. Phần rất lớn còn lại được gia đình ông lưu giữ trong một “Safety box bank.”

Bước sâu thêm vào khu rừng tình khúc Anh Bằng, chúng ta không thể không đề cập tới khía cạnh thơ phổ nhạc của người nhạc sĩ đa năng, đa diện này.

Ngay từ thời nhạc tiền chiến, các nhạc sĩ mở đường cho nền tân nhạc Việt cũng đã tìm đến với thơ như một tình yêu ngây ngất, đó là những cuộc hôn phối không thể lý tưởng hơn, giữa thi ca và âm nhạc.

Nhưng nếu phải chọn một nhạc sĩ “ăn ở” được với thi ca một cách tốt đẹp từ 20 năm văn học nghệ thuật miền Nam, và gắn bó càng bền chặt hơn với trên 3 thập niên văn chương hải ngoại, thì người đó chính là nhạc sĩ Anh Bằng.

Hình như nhạc sĩ Anh Bằng là người được định mệnh ưu ái, mỉm cười, hào phóng mở mọi cánh cửa thi ca cho ông bước vào. Như người tình thủy chung, hoài hoài đi tìm tình yêu thứ nhất của đời mình.

Nhìn lại hành trình thơ – nhạc Anh Bằng, người ta thấy ông không chỉ tìm đến với những thi sĩ hiện đại, hoặc những nhà thơ nơi quê người hôm nay, mà ông đã đến với thơ của những thi sĩ tiền chiến, như Thái Can, Yên Thao, Hồ Dzếnh,…

Ðặc biệt, có những thi sĩ của 20 năm văn học miền Nam trước đây, được rất nhiều nhạc sĩ thuộc các thế hệ khác nhau tìm đến, như trường hợp thơ Nguyên Sa. Thơ của thi sĩ này (người từng được cố nhà văn Mai Thảo ngợi ca là một trong bảy ngôi sao Bắc đẩu của nửa thế kỷ thơ Việt Nam) đã đem thành công, tên tuổi đến cho nhiều hơn một nhạc sĩ.

Không kể những bài thơ tự do có trong thi phẩm “Thơ Nguyên Sa” tập một (xuất bản lần thứ nhất ở Saigon, năm 1958), những bài còn lại đã được các nhạc sĩ lần lượt khai thác. Tuy nhiên, có một bài thơ ở dạng thơ tự do, nhưng rất giàu hình ảnh và âm điệu, lại không được một nhạc sĩ nào chọn. Ðó là bài “Paris”. Phải đợi tới lúc nhạc sĩ Anh Bằng thực hiện một cuộc hợp hôn hơn mười năm trước, “Paris” mới trở thành ca khúc với tên mới “Mai tôi đi” có lời như dưới đây:

Mai tôi đi, chắc trời giăng mưa lũ
Mưa thì mưa, chắc tôi không bước vội
Nhưng chẳng thế nào,
thì cũng sẽ xa nhau,
mình cũng sẽ xa nhau

Mai tôi đi, chắc rằng Paris khóc,
nhưng lệ rơi sẽ khô theo tháng ngày
Cho dù cách nào
thì cũng sẽ xa nhau,
mình cũng sẽ xa nhau

Mai tôi đi xin đừng nhìn theo, xin đừng đợi chờ
Ðời trăm muôn góc phố
con đường dài thật dài
thẳng mãi có bao nhiêu
thẳng mãi có bao nhiêu

Mai tôi đi, xin đừng gọi tên,
thêm nhiều muộn phiền
Dù môi kêu đắm đuối, hay mặn nồng một trời
cũng đành lòng xa thôi,
cũng đành lòng xa thôi

Mai tôi đi, chắc dòng sông Seine nhớ
nhưng dù sao nhớ nhung rồi sẽ mờ
Muôn vạn u sầu,
rồi cũng sẽ xa nhau,
mình cũng sẽ xa nhau


Bài Mai Tôi Đi được Nguyên Khang và Diễm Liên hát lần đầu trên Asia

Nguyên tác bài thơ PARIS của Nguyên Sa:

Mai tôi ra đi chắc trời mưa
Tôi chắc trời mưa mau
Mưa thì mưa chắc tôi không bước vội
Nhưng chậm thế nào cũng phải xa nhau…

Mai tôi đi chắc Paris sẽ buồn
Paris sẽ nhìn theo
Nhưng nhìn thì nhìn đời trăm nghìn góc phố
Con đường dài thẳng mãi có bao nhiêu

Mai tôi đi dù hôm nay đang vào thu
Giòng sông Seine đang mặc áo sương mù
Đang nhìn tôi mà khoe nước biếc
Khoe lá vàng lộng lẫy lối đi xưa

Dù hôm nay giữa một ngày tháng bảy
Chiếc tháp ngà đang ướt rũ mưa ngâu
Sông Seine về chân đang bước xô nhau
Sẽ vịn ai cho đều giòng nước chảy

Dù mai kia
trong một đêm quá khuya hay một ngày sớm dậy
trên một con đò, bên một góc phố, dưới một luỹ tre
tôi sẽ ngồi kể chuyện nắng chuyện mưa

và có lẽ tôi sẽ kể chuyện Paris
để khói thuốc xám trên môi dăm người bạn
và trên môi tôi

điếu thuốc sẽ run trên những đường cong lận đận
điếu thuốc sẽ run như chân người vũ nữ vừa quen
đôi chân người mà tôi không dám nhớ cũng không dám quên
còn quay đảo giữa điệu nhạc mềm như khói thuốc…

Tôi sẽ hỏi trong những chiều giá buốt
những chiều mưa mây xám nặng trên vai
người con gái mắt xanh màu da trời
trên áng mi dài có quanh co tuyết phủ?

Rồi cả người
cả Paris nhìn tôi qua một nụ cười nhắn nhủ
nụ cười mềm như ánh nắng của cuộc chia ly
của một buổi sáng mai khi những người phu đổ rác bắt đầu đi

những thùng rác bắt đầu cọ vào nhau
với những tiếng kêu của một loài sắt lạnh
như những tiếng kêu của những chiếc đinh khô, những mình búa rắn
của những đôi mắt nhìn theo
và tôi cũng nhìn theo

không biết người ta vừa khâm liệm mình hay khâm liệm một người yêu
Dù người yêu không phải là người con gái có mớ tóc vàng

Nhưng cũng sợ phải viết những lá thư xanh về xứ Đũa son
nên tôi không dám hỏi:
tại sao mắt em buồn
tại sao má em đỏ
tại sao môi em ngoan

vì những ngón tay tô đỏ màu đũa son
đang muốn gắp cả đời người hạnh phúc

Và cả tôi cũng vẫn nghẹn ngào trong mỗi lần nói thật
mỗi lần nghe Paris hỏi tôi:
tại sao anh về
tại sao anh không ở

Nhưng dòng máu không thể chảy ngoài huyết quản
dù tôi yêu Paris hơn một người bạn yêu một người bạn
hơn một người yêu yêu một người yêu

Dù đêm nay tôi vẫn làm thơ
dặn những người con gái nhỏ đi về
trên hè phố Saint Michel

gò má đỏ phồng bánh graffen
để những hạt đường rơi trên má
lau vội làm gì cho có duyên

Dù đêm nay những người yêu nhỏ vẫn đi về
vẫn đôi mắt nhìn lơi lả hở khuy
cặp môi nghiêng trong một cánh tay ghì
mỗi chuyến métro qua vồi vội
giòng Seine cười ngoảnh mặt quay đi

Dù đêm nay tháp Eiffel
Vẫn kiễng mình trong sương khuya
nhìn bốn phía chân trời

Và đôi mắt tôi
Vẫn tìm đến trong một giờ hò hẹn

Và từ mai trên những lá thư xanh
tôi không được bắt dầu
bằng một chữ P hoa
như tên một người con gái

Theo dutule.com

Leave A Reply

Your email address will not be published.